Þegar að rýnt er í ársuppgjör Landsvirkjunar fyrir árið 2010 kemur í ljós að afborganir af lánum LV eru um 100 milljarðar á árunum 2010-2012. Reikna má með að handbært fé frá rekstri á sama tíma geti orðið um 70-80 milljarðar.

LV er ekki að fara að byggja Búðarhálsvirkjun fyrr en að endurfjármögnun á afborgunum lána ársins 2011 liggur fyrir, en þær eru um 42 milljarðar. Það vantar ca 16 milljarða til viðbótar handbæru fé frá rekstri til að það náist. LV á fyrir afborgunum lána til ársloka 2012 án nýrrar fjármögnunar og með því skilyrði að ekki verði farið í nýjar framkvæmdir. Fyrirhugaðar framkvæmdir við Búðarháls koma til viðbótar við þessa stöðu. Það er því ljóst að staðan er að þrengjast all verulega hjá LV opnist ekki lánamöguleikar nokkuð fljótt. Þá vaknar spurningin, hvernig ætlar LV að fjármagna bæði afborganir ársins 2011 og byggja Búðarhálsvirkjun fyrir um 30 milljarða samkvæmt kostnaðaráætlun ( ca 10 milljarðar á ári)? Afborganir lána 2012 eru síðan um 28 milljarðar.

Svo eru það viðræður heimamanna í Þingeyjarsveit og stjórnvalda um framkvæmdir Landsvirkjunar þar til viðbótar. Það er nokkuð ljóst að hvorki LV eða OR geta virkjað út á eiginn reikning næstu 3-4 árin. Búið er að leggja mikið á bæði félög við uppbyggingu raforkumannvirkja sem og annara grunnstoða hjá OR. Eina færa leiðin sem fyrirtækin hafa við núverandi aðstæður á alþjóðlegum fjármálamörkuðum, til að fara í virkjanframkvæmdir, virðist vera svokölluð verkefnafjármögnun. Annað hvort á vegum raforkukaupenda frá fyrirhuguðum virkjunum eða þá fjármálafyrirtækja sem taka þá veð í tekjuflæði sem virkjanirnar skapa til 15-20 ára. Viðkomandi virkjun verði síðan skilað að uppgreiðslu lokinni til annaðhvort LV eða OR. En hluti ráðherra innan núverandi ríkisstjórnar er því andsnúnir sbr. umræðan um HS orku/Magma og gerir það stjórnendum orkufyrirtækjanna líkast til erfitt fyrir að ræða þann möguleika opinberlega. Fulltrúar eigenda LV og OR verða að taka þetta til opinberrar umræðu sem allra fyrst, þá með hag fyrirtækjanna og mjög svo óskuðu uppbyggingu í atvinnulífinu að leiðarljósi. Mjög litlar líkur eru á því að HS orka og OR geti útvegað, á eigin reikning, raforku til fyrirhugaðs álver í Helguvík, síðan þarf aðþrengd Landsvirkjun að koma því verkefni líka. Líkur á því að álver rísi í Helguvík eru litlar og minnka með degi hverjum.

Icesave eða ekki Icesave, þá er þetta erfið staða hjá LV við endurfjármögnun líkt og hjá OR. Hér spilar hrun fjármálamarkaða á heimsvísu og síðan ákvarðanafælni og innstæðulausar yfirlýsingar stjórnvalda/eigenda um stöðu fyrirtækjanna aðalhlutverkið. Lánafyrirtæki líta fyrst og fremst á rekstrarreikning og rekstraumhverfi fyrirtækja við ákvörðun um lánveitingar, ekki það að skriffinnar stjórnvalda eigi í deilum við uppgjör á innstæðureikningum fallinna banka. Bæði LV og OR hafa staðið í miklum framkvæmdum á undanförnum 15-20 árum. Þau geta greitt upp sínar skuldir  á 12-14 árum, verði ekki farið í neinar nýjar framkvæmdir. Þannig að greiðsluflæðið er sterkt, en samsetning lána óhagstæð. Við endurfjármögnun á ásættanlegum vöxtum losna fyrirtækin úr þessari klemmu og standa mjög sterk á eftir.

Það er ljóst við lestur árskýrslu LV að boðuð uppbygging í atvinnulífinu með aðkomu fyrirtækisins, hvort sem um er að ræða Hafnarfjörð, Reykjanes eða Þingeyjarsveit er mun erfiðari en af er látið og má segja að verið sé að blekkja almenning um að hjól atvinnulífsins séu að fara af stað. Nær væri að fara fyrst í að leysa skipulega endurfjármögnunarvanda orkufyrirtækjanna með aðkomu eigendanna til skamms tíma og skapa orkufyrirtækjunum andrými til að ná vopnum sínum. Þetta er hægt að gera á tiltölulega skömmum tíma sé til þess vilji, sem virðist skorta hjá núverandi valdhöfum. Tíminn er frekar notaður til að rakka niður uppbyggingarstarf síðustu 15-20 ára og gert lítið úr starfsmönnum og stjórnendum orkufyrirtækjanna. Það þarf að einhenda sér í að byggja upp atvinnu og mannsæmandi kjör fyrir allan almenning, en það þarf að gera með opnum huga og raunsæi. Tími óraunsærra hugmynda um norrænt velferðarsamfélag sem byggist á skattheimtu og án framleiðslugreina er liðinn, hann kom aldrei.

Úr ársreikningi LV:Næsta árs afborganir (2011) verða ca 42 milljarðar hjá Landsvirkjun sjá bls. 29 skýringu 44 í ársreikningi fyrir árið 2010. Rekstrartekjur voru 44 milljarðar 2010. Handbært fé frá rekstri var 26 milljarðar 2010. Handbært fé í árslok 2010 er samtals 30 milljarðar og óáteknar lánalínur 36 milljarðar = 66 milljarðar þar af er óátekin lánalína upp á 25 milljarðar hjá Seðlabanka Íslands. Afborgun lána var 30 milljarðar árið 2010, en LV fékk 17,4 milljarða (150 milljónir dollara) að láni upp í það og greiddi 12,5 milljarða af eigin fé sem upp á vantaði.

Guðlaugur Gylfi Sverrisson
félagi í Framsóknarfélagi Reykjavíkur.