logo
miðvikudagur, 23. maí 2012

Afnám hafta

Í síðasta pistli var fjallað um krónuna og traust á hagkerfinu. Sú staðreynd að gjaldeyrishöft eru á Íslandi rýrir sjálfkrafa traust á íslenskt hagkerfi. Það á við um innlenda aðila jafnt og erlenda. Vandinn við afnám hafta er ekki bara sá að erlendir aðilar vilja flytja sitt fé úr landi heldur líka að innlendir aðilar myndu gjarnan vilja flytja sitt fé í burtu.

norska krEkki þarf að fjölyrða um nauðsyn þess að gjaldeyrishöftin séu afnumin. Þess vegna fagnar Kvestor því að stjórnvöld skuli nú hafa birt raunhæfa áætlun um afnám þeirra. Birtingu skýrslunnar hefur verið beðið með óþreyju eftir að hafa verið frestað nokkrum sinnum. Áætlunin felur í sér að losað verði um svokallaðar aflandskrónur með því að handhöfum þeirra verði gefinn kostur á því að fjármagna ríkissjóð og að fjárfesta í íslensku atvinnulífi. Á síðari stigum er svo gert ráð fyrir því að losað verði um höft á innlenda aðila en það er sem fyrr segir ekki síður erfitt viðfangsefni. Áætlunin er merkileg að þrennu leyti.

canadadollarÍ fyrsta lagi er tekinn af allur vafi um það að gjaldeyrishöft verða næstu árin, allt til ársins 2015. Kvestor vonar að Seðlabankinn muni nýta sér kosti haftanna og lækka vexti. Raunvextir á Íslandi hafa verið hærri eftir hrun en þeir voru fyrir hrun og líklegt er að þeir muni lækka umtalsvert. Lægri vextir munu spara skuldugum ríkissjóði stórfé í vaxtakostnað og munu veita fjármagni í uppbyggingu atvinnulífs.Í öðru lagi verður opnað fyrir innstreymi svokallaðra aflandskróna. Þær má nú nýta til kaupa á ýmsum eignum, svo sem skuldabréfum, hlutabréfum og fasteignum. Þetta mun þýða hækkandi eignaverð og þar með verðbólgu. Einnig leiðir þetta til umsvifa í hagkerfinu og þar með hagvöxt. Það mun að öllum líkindum draga úr atvinnuleysi og hagur landsmanna mun vænkast.

Síðast en ekki síst mun þessi tími gefa svigrúm til þess að kanna fleiri kosti í alþjóðasamstarfi en aðild að ESB og upptöku evru. Bent hefur verið á að samvinna ríkja á Norðurslóðum muni aukast á næstu áratugum vegna sameiginlegra hagsmuna í tengslum við hnattræna hlýnun. Við hana munu siglingaleiðir opnast auk þess sem bráðnun íss mun veita aðgang að auðlindum. Umsvifin munu aukast og Ísland getur gengt lykilhlutverki kjósi ráðamenn svo. Þau ríki sem um ræðir eru Kanada, Noregur, Rússland, Bandaríkin og Grænland. Fyrir utan að vera á Norðurslóðum eru öll þessi ríki auðug af auðlindum.

Það skyldi þó aldrei vera að Íslendingar tækju upp kanadadal eða norskar krónur?