Afnám hafta
Í síðasta pistli var fjallað um krónuna og traust á hagkerfinu. Sú staðreynd að gjaldeyrishöft eru á Íslandi rýrir sjálfkrafa traust á íslenskt hagkerfi. Það á við um innlenda aðila jafnt og erlenda. Vandinn við afnám hafta er ekki bara sá að erlendir aðilar vilja flytja sitt fé úr landi heldur líka að innlendir aðilar myndu gjarnan vilja flytja sitt fé í burtu.
Ekki þarf að
fjölyrða um nauðsyn þess að gjaldeyrishöftin séu afnumin. Þess
vegna fagnar Kvestor því að stjórnvöld skuli nú hafa birt raunhæfa
áætlun um afnám þeirra. Birtingu skýrslunnar hefur verið beðið með
óþreyju eftir að hafa verið frestað nokkrum sinnum. Áætlunin felur
í sér að losað verði um svokallaðar aflandskrónur með því að
handhöfum þeirra verði gefinn kostur á því að fjármagna ríkissjóð
og að fjárfesta í íslensku atvinnulífi. Á síðari stigum er svo gert
ráð fyrir því að losað verði um höft á innlenda aðila en það er sem
fyrr segir ekki síður erfitt viðfangsefni. Áætlunin er
merkileg að þrennu leyti.
Í
fyrsta lagi er tekinn af allur vafi um það að gjaldeyrishöft verða
næstu árin, allt til ársins 2015. Kvestor vonar að Seðlabankinn
muni nýta sér kosti haftanna og lækka vexti. Raunvextir á Íslandi
hafa verið hærri eftir hrun en þeir voru fyrir hrun og líklegt er
að þeir muni lækka umtalsvert. Lægri vextir munu spara skuldugum
ríkissjóði stórfé í vaxtakostnað og munu veita fjármagni í
uppbyggingu atvinnulífs.Í öðru lagi verður opnað fyrir innstreymi
svokallaðra aflandskróna. Þær má nú nýta til kaupa á ýmsum eignum,
svo sem skuldabréfum, hlutabréfum og fasteignum. Þetta mun þýða
hækkandi eignaverð og þar með verðbólgu. Einnig leiðir þetta til
umsvifa í hagkerfinu og þar með hagvöxt. Það mun að öllum líkindum
draga úr atvinnuleysi og hagur landsmanna mun vænkast.
Síðast en ekki síst mun þessi tími gefa svigrúm til þess að kanna fleiri kosti í alþjóðasamstarfi en aðild að ESB og upptöku evru. Bent hefur verið á að samvinna ríkja á Norðurslóðum muni aukast á næstu áratugum vegna sameiginlegra hagsmuna í tengslum við hnattræna hlýnun. Við hana munu siglingaleiðir opnast auk þess sem bráðnun íss mun veita aðgang að auðlindum. Umsvifin munu aukast og Ísland getur gengt lykilhlutverki kjósi ráðamenn svo. Þau ríki sem um ræðir eru Kanada, Noregur, Rússland, Bandaríkin og Grænland. Fyrir utan að vera á Norðurslóðum eru öll þessi ríki auðug af auðlindum.
Það skyldi þó aldrei vera að Íslendingar tækju upp kanadadal eða norskar krónur?
